Çin, Körfez ticaretinde Batı’yı geride bıraktı: Rekor ticaret hacmi 516 milyar doları aştı

Dünya

Körfez ülkeleri ile Asya arasındaki ticaret akışları tarihî bir dönüm noktasına ulaştı. Asia House’un raporuna göre Körfez’in Çin ile ticareti, ilk kez Batı ile yaptığı ticareti geride bırakarak bölgesel ekonomik dengeleri yeniden şekillendirdi. Körfez–Asya ticareti toplamda 516 milyar dolar seviyesine yükselirken, bu rakamın 2030’a kadar 802 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Körfez–Çin ticareti resmen Körfez–Batı ticaretini geçti

2024 verileri, Körfez ve Çin arasında giderek güçlenen ekonomik işbirliğini net şekilde ortaya koydu. Körfez–Çin ticareti 257 milyar dolara yükselirken, Körfez–Batı ticareti yüzde 4 civarında düşerek 256 milyar dolarda kaldı. Fark henüz sınırlı olsa da, ilerleyen yıllarda makasın hızlı şekilde açılması öngörülüyor.

Asia House’un projeksiyonlarına göre 2028’de Körfez–Çin ticaretinin 375 milyar dolara ulaşması ve Çin’in Batı’ya kıyasla 75 milyar dolarlık fark yaratması bekleniyor.

Hindistan da yükselişte

Körfez’in yükselen Asya piyasalarıyla ticaretinde Hindistan dikkat çekici bir ivme yakalıyor. Rusya ile artan petrol ticaretine paralel olarak Hindistan’ın Körfez ile ekonomik ilişkileri de güçleniyor. Asya ile yapılan toplam ticarette pay dağılımı şu şekilde:

• Çin: %47
• Hindistan: %28
• ASEAN ülkeleri: %24

Bu trend neden hızlanıyor?

Körfez–Asya ticaretindeki büyümeyi destekleyen birkaç temel dinamik bulunuyor:

• Asya’daki hızlı nüfus artışı ve artan tüketim, petrol ve doğal gaz talebini yükseltiyor; Körfez bu ihtiyacın başlıca tedarikçisi.
• Batı ülkeleri, enerji bağımlılığını azaltma stratejisiyle Körfez’den kademeli olarak uzaklaşıyor.
• Körfez devletleri hem enerji gelirlerine hem de ABD/Avrupa merkezli pazarlara olan bağımlılığı azaltma hedefiyle ekonomilerini çeşitlendirmeye yöneliyor.
• Çin, Hindistan ve ASEAN ülkeleri yapay zekâ, teknoloji, yenilenebilir enerji ve altyapı gibi alanlarda geniş işbirliği fırsatları sunuyor.
• Trump döneminde artan tarifeler, Körfez ülkelerini alternatif ticaret kanallarına yönlendirdi.

Körfez–Çin ilişkileri stratejik sektörlerde derinleşiyor

Ortak ticaret yalnızca enerjiyle sınırlı değil. İlişkiler inşaat, lojistik, yapay zekâ, elektrikli araçlar, finans ve yenilenebilir enerji gibi birçok alanda genişliyor. Devletten devlete (G2G) kurulan işbirlikleri ve egemen fonların dahil olduğu anlaşmalar bu süreci hızlandırıyor.

Öne çıkan projeler ve fon girişimleri:

• Abu Dabi merkezli BlueFive Capital ile Çinli CICC Capital ortak fon çalışmaları yürütüyor.
• Bahreyn merkezli Investcorp, Çin’in devlet fonu CIC ile 1 milyar dolarlık yatırım fonu kurdu.
• Ew Partners’ın 1 milyar dolarlık Fon II’si, Suudi Arabistan’ın PIF, Umman’ın OIA fonları ve diğer yatırımcılar tarafından destekleniyor.
• Bölgede aktif Çinli devler arasında ByteDance, SHEIN, Xiaomi, Oppo, BYD, Nio, Alibaba ve Sensetime bulunuyor.

Çinli şirketlerin Körfez’deki varlığı güçleniyor

PwC’nin araştırmasına göre Çinli şirketlerin bölgedeki faaliyetleri “pazar arayışı” aşamasından “yerleşik operasyon” aşamasına evrildi:

• Katılımcıların %84’ü Suudi Arabistan, %79’u BAE pazarında aktif.
• Şirketlerin %65’i bölgesel merkez olarak BAE’yi seçti.
• %77’sinin fiziksel operasyonları bulunuyor (2022’den beri +11 puan).
• %44’ü Körfez’de resmi genişleme planlarına sahip.
• Orta Doğu’daki faaliyetlerinden %40’ı kâr elde ediyor, zarar bildirenlerin oranı ise %15’e düştü.